Periyodik kontrol; iş ekipmanlarının, İSG mevzuatında belirlenen azami sürelerde yetkili kişi ve kuruluşlar tarafından kontrol edilmesidir. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği; hangi ekipmanın hangi periyotla ve hangi yetkili tarafından kontrol edileceğini belirler. Aşağıda ekipman gruplarına göre periyotları ve yetkili kişi/kuruluşları bulabilirsiniz. İşletmenizin tüm periyodik kontrol süreçlerini, yetkili kadromuzla mevzuata uygun şekilde planlıyor ve yürütüyoruz.
1. Basınçlı Kap ve Tesisatlar
| Ekipman / Ekipman Grubu | Periyot (Azami) | Yetkili Kişi / Kuruluş |
|---|---|---|
| Buhar ve kızgın su kazanları | Yıllık | Makine, metalurji-malzeme, mekatronik, kimya, imalat, uçak müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri Akreditasyon zorunlu (TÜRKAK 17020) |
| Isıtma (kalorifer, sıcak su) kazanları | Yıllık | Makine, metalurji-malzeme, mekatronik, kimya, imalat, uçak müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Kızgın yağ kazanları | Yıllık | Makine, metalurji-malzeme, mekatronik, kimya, imalat, uçak müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Basınçlı hava ve gaz tankları | Yıllık | Makine, metalurji-malzeme, mekatronik, kimya, imalat, uçak müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Kapalı genleşme tankları | Yıllık | Makine, metalurji-malzeme, mekatronik, kimya, imalat, uçak müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Boyler ve akümülasyon tankları | Yıllık | Makine, metalurji-malzeme, mekatronik, kimya, imalat, uçak müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Otoklav / buharlı pişirme kazanları | Yıllık | Makine, metalurji-malzeme, mekatronik, kimya, imalat, uçak müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Tehlikeli sıvı depolama tankları (küçük kapasiteli) | Yıllık | Makine, metalurji-malzeme, mekatronik, kimya, imalat, uçak müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Tehlikeli sıvı depolama tankları (büyük silindirik yer üstü çelik) | 10 yılda bir | Makine, metalurji-malzeme, mekatronik, kimya, imalat, uçak müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
2. Kaldırma ve İletme Ekipmanları
| Ekipman / Ekipman Grubu | Periyot (Azami) | Yetkili Kişi / Kuruluş |
|---|---|---|
| Kule krenler | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri Akreditasyon zorunlu (TÜRKAK 17020) |
| Krenler (köprülü, portal, mobil, döner kollu vb.) | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Vinçler (monoray, traksiyonel, çektirme vb.) | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Endüstriyel araçlar (forklift, transpalet, personel taşıyıcı vb.) | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Araç kaldırma liftleri | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Kaldırma tablaları | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Sütunlu çalışma platformları | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri Akreditasyon zorunlu (1.1.2027'den itibaren) |
| Asılı erişim donanımları | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri Akreditasyon zorunlu (TÜRKAK 17020) |
| Yükseltilebilen seyyar iş platformları (MEWP) | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| İnşaat asansörleri | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Yük asansörleri / servis asansörleri | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Yürüyen merdivenler ve yürüyen yollar | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri Akreditasyon zorunlu (TÜRKAK 17020) |
| Kablolu taşıma tesisatları | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri Akreditasyon zorunlu (1.1.2027'den itibaren) |
| Yapı iskeleleri | 6 Aylık | İnşaat, makine müh.; inşaat/yapı/makine/metal teknik öğretmeni; inşaat veya makine tekniker/yük. teknikeri (Gemi işlerinde: gemi inşaatı ve gemi makineleri müh.) |
| Mobil erişim ve çalışma kuleleri (seyyar iskeleler) | Yıllık | İnşaat, makine müh.; inşaat/yapı/makine/metal teknik öğretmeni; inşaat veya makine tekniker/yük. teknikeri |
| Sürekli taşıma donanımları (konveyörler) | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Kaldırma aksesuarları (sapanlar, vakum, manyetik kaldırıcı vb.) | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformu | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri Akreditasyon zorunlu (1.1.2027'den itibaren) |
| Manipülatörler | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Kren asansörleri | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Uçak yer destek donanımları (kaldırma-iletme kısmı) | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
3. Tesisatlar
| Ekipman / Ekipman Grubu | Periyot (Azami) | Yetkili Kişi / Kuruluş |
|---|---|---|
| Elektrik tesisatı ve topraklama tesisatı | Yıllık | Elektrik, elektrik-elektronik müh.; elektrik teknik öğretmeni; elektrik tekniker/yük. teknikeri (≤1 kV + yangın algılama: elektronik müh. de yetkili) |
| Yıldırımdan korunma tesisatı (paratoner vb.) | Yıllık | Elektrik, elektrik-elektronik müh.; elektrik teknik öğretmeni; elektrik tekniker/yük. teknikeri |
| Akümülatör | Yıllık | Elektrik, elektrik-elektronik müh.; elektrik teknik öğretmeni; elektrik tekniker/yük. teknikeri |
| Transformatör | Yıllık | Elektrik, elektrik-elektronik müh.; elektrik teknik öğretmeni; elektrik tekniker/yük. teknikeri |
| Jeneratör | Yıllık | Elektrik, elektrik-elektronik müh.; elektrik teknik öğretmeni; elektrik tekniker/yük. teknikeri |
| Katodik koruma tesisatı | Yıllık | Elektrik, elektrik-elektronik müh.; elektrik teknik öğretmeni; elektrik tekniker/yük. teknikeri |
| Yangın söndürme sistemleri (sprinkler, hidrant, yangın dolabı vb.) | Yıllık | Makine müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Portatif yangın söndürücüler | Yıllık | Makine müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Kaçış yolu basınçlandırma / duman tahliye sistemleri | Yıllık | Makine müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Yangın algılama ve uyarı sistemleri | Yıllık | Elektrik, elektrik-elektronik müh.; elektrik teknik öğretmeni; elektrik tekniker/yük. teknikeri / elektronik müh. |
| Havalandırma ve klima tesisatı | Yıllık | Makine müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
4. Tezgahlar, Endüstriyel Raflar/Kapılar ve İş Makinaları
| Ekipman / Ekipman Grubu | Periyot (Azami) | Yetkili Kişi / Kuruluş |
|---|---|---|
| Tezgahlar (pres, torna, freze, CNC, giyotin makas, bant testere vb.) | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
| Endüstriyel raflar | Yıllık | Makine, mekatronik, imalat, inşaat müh.; inşaat/makine/metal teknik öğretmeni; inşaat veya makine tekniker/yük. teknikeri |
| Endüstriyel kapılar | Yıllık | Makine, mekatronik, imalat, inşaat müh.; inşaat/makine/metal teknik öğretmeni; inşaat veya makine tekniker/yük. teknikeri |
| İş makineleri (ekskavatör, dozer, greyder, beton pompası vb.) | Yıllık | Makine, mekatronik, metalurji-malzeme, imalat müh.; makine/metal teknik öğretmeni; makine tekniker/yük. teknikeri |
Yetkili ekibimiz, işletmenizdeki tüm ekipmanların periyodik kontrollerini yürütür; kontrol tarihlerinizi takip eder, yaklaşan periyotları önceden hatırlatır ve denetimlerde ibraz edebileceğiniz raporları teslim ederiz. Böylece uygunsuzluk ve ceza riskini ortadan kaldırırsınız.
Periyodik kontrol süreçleri, işletmelerin yasal uyumunu sağlamanın yanında; ekipman güvenilirliğini ve operasyonel sürekliliği garanti altına alan temel İSG uygulamasıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
- Tablodaki periyotlar kesin süreler midir?
Tablodaki periyotlar azami (en uzun) sürelerdir. İlgili standart, üretici talimatı veya risk değerlendirmesi daha kısa bir süre öngörüyorsa o süre önceliklidir. Yani bir ekipman için "Yıllık" yazması, daha sık kontrol gerektiren durumlarda periyodu uzatma hakkı vermez.
- Bakım-onarım veya yer değişikliğinden sonra periyodik kontrol gerekir mi?
Evet. Ekipmanın güvenliğini etkileyebilecek önemli bir bakım, onarım, modifikasyon veya yer değişikliğinden sonra; bir sonraki periyodu beklemeden periyodik kontrolün yenilenmesi gerekir. Uzun süre kullanım dışı kalmış ekipmanlar da tekrar devreye alınmadan önce kontrol edilmelidir.
- Asansörlerin periyodik kontrolünü kim yapar?
İnsani kullanım amaçlı asansörlerin periyodik kontrolleri, yetkilendirilmiş A Tipi Muayene Kuruluşları tarafından yapılır. Yük ve servis asansörleri ile inşaat asansörleri ise ilgili meslek mensubu (makine, mekatronik vb. mühendis veya tekniker) tarafından kontrol edilebilir.
- Periyodik kontrol yapılmadığında ne olur?
Öncelikle İSG denetiminde idari para cezası uygulanır. Daha ağır sonucu ise iş kazası halinde ortaya çıkar: işverenin "gerekli özeni göstermediği" değerlendirilerek hukuki ve cezai sorumluluğu ağırlaşır, sigorta tazminatının kısmen veya tamamen reddi söz konusu olabilir. Bu nedenle periyodik kontrol, hem yasal bir zorunluluk hem de işletmeyi koruyan bir önlemdir.
- Periyodik kontrolü yapacak kişide hangi şartlar aranır?
Kontrolü yapacak kişinin, ilgili ekipman için yönetmelikte tanımlanan meslek grubuna (makine, elektrik, inşaat mühendisi; ilgili teknik öğretmen veya tekniker/yüksek tekniker) sahip olması gerekir. Bazı ekipman gruplarında ise kontrolün TÜRKAK tarafından akredite (TS EN ISO/IEC 17020) bir muayene kuruluşu bünyesinde yapılması zorunludur.
- Periyodik kontrol raporu ve etiketi neden önemlidir?
Kontrol sonucunda düzenlenen rapor, ekipmanın uygunluğunu kanıtlayan resmi belgedir ve İSG denetimlerinde ibraz edilmek üzere saklanmalıdır. Asansörlerde renkli etiket sistemi (yeşil, sarı, mavi, kırmızı) uygunluk durumunu gösterir; diğer ekipmanlarda ise son ve gelecek kontrol tarihini içeren bir etiket kullanılır.
- Periyodik kontroller ne kadar sürede tamamlanır?
Süre; işletmenin büyüklüğüne, ekipman sayısına ve çeşitliliğine göre değişir. Tek bir ziyarette birden fazla ekipman grubu kontrol edilebilir. Ekibimiz, kontrol takvimini ekipmanlarınızın periyotlarına göre planlar ve yaklaşan tarihleri önceden hatırlatarak süreçte boşluk kalmamasını sağlar.